Noordlaren lag aan twee snelwegen

Noordlaren, als onderdeel van de huidige gemeente Haren, wordt op schrift voor het eerst vermeld in 1160. Noordlaren staat samen met Midlaren en Zuidlaren in een zogenaamd Grondboek van een Benedictijner abdij in de Duitse stad Werden aan de Ruhr. Dat klooster in Werden is aan het einde van de achtste eeuw gesticht. De Friese prediker Liudger is daar destijds persoonlijk aan te pas gekomen.

Fragment uit een zestiende eeuwse kopie van het Grondboek Werden, waar de drie Larens, (Noordlaren, Midlaren en Zuidlaren, oftewel 'de tribus laribus') beschreven staan.

De vertaling van het betreffende fragment luidt: ‘Dit is hetgeen de meier van Groningen zal geven aan de voogd en de boden van de abt: op het feest van Sint-Odger 1 talentum; van de drie Laren liggen twee langs de rivier Aa, de derde bij de kemenade van Rudolfus, 6 solidi; 28 onzen uit het hogergelegen gedeelte van Bedumerwolde en Steerwolde; 7 rammen zullen zij van het Wold geven, de meier zelf 1, Menke 1, Tice een ramsmaag; die van Kropswolde zullen met de rammen 7 kazen geven; hij zal ook de denarii hebben die worden voldaan [door die] van Drenthe, wanneer het laken van de heren van Friesland door hen wordt gebracht.’

 

In die abdij hielden ze hun bezittingen nauwkeurig bij. Hun Grondboeken bevatten ongelooflijk veel gegevens over allerhande landerijen, akkers, weilanden, boerderijen, kerken. In Noord- en Oost-Nederland was dit klooster sterk vertegenwoordigd. Veel dorpen, waaronder dus ook Noordlaren, vinden in die Grondboeken hun oudste vermelding op schrift terug.

Eigen veemarkt

Het feit dat het klooster bezittingen in Noordlaren heeft gehad, heeft het nu Harense buitendorp geen windeieren gelegd. Ten tijde van die vermelding uit 1160 stond er nog een houten kerkje, dat al snel vervangen werd door de huidige Bartholomeuskerk. Bij de restauratie van de kerk in 1977 werden paalkuilen teruggevonden die het bewijs van het bestaan van die houten voorganger op schrift ook nog eens in werkelijkheid bevestigden.

Dankzij kloosterbezittingen in Noord- en Oost-Nederland lag Noordlaren aan een middeleeuwse snelweg tussen Coevorden en Groningen. Deze handelsroute liep via Sleen, Grolloo, Loon en Tynaarlo. En omdat de Bisschop van Utrecht in deze contreien ook allerhande bezittingen had, kwam er nog een tweede snelweg dwars door Noordlaren. Die verbond Coevorden met Groningen via Emmen en Anloo. Mede dankzij die goede verbindingen bezat Noordlaren in de tweede helft van de Middeleeuwen zelfs een eigen veemarkt..

 

Klooster Werden

Het klooster Werden, in 796 gesticht door Liudger, verloor in 1803 zijn religieuze functie. De schatten aan goudsmeedkunst, schilderijen, handschriften en oorkonden kwamen terecht in allerhande musea, bibliotheken en ook in privé verzamelingen. Een belangrijk deel van de handschriften belandde in de universiteitsbibliotheek van Düsseldorf.


Het gebouwencomplex in Werden, nu een stadsdeel van de Duitse gemeente Essen, bestaat nog. In een deel ervan is thans een hogeschool ondergebracht.


De Ludgerusbasiliek is in 1256 gebouwd op de fundamenten van de door Liudger gestichte kloosterkerk.

In deze basiliek bevindt zich de graftombe van de heilige Liudger.

Er is bovendien een schatkamer ingericht met een groot aantal sacrale kunstwerken

Liudger Basiliek